Trendbreuk: Jongeren staan open voor geloof

Wat is er gaande onder de jongeren? Jongeren breken de trend dat het alsmaar achteruit gaat met geloof en de kerk. Onder de jongeren is er sprake van nieuwe openheid voor het christelijk geloof. Er wordt weer
meer gedoopt in kerken. Sommige kerken die zich aan het voorbereiden waren op een kerksluiting, maken een doorstart. Er is een hoopvolle beweging gaande.

Het vermoeden dat er iets bijzonders gebeurt, wordt bevestigd door het rapport ‘God in Nederland’ dat
in 2025 uitkwam. Het gaat om een onderzoek naar geloof in Nederland dat elke tien jaar gehouden
wordt. Het was altijd hetzelfde liedje: de volgende generatie heeft minder met het geloof en de kerk
dan de generatie daarvoor. Met andere woorden: het geloof is steevast op z’n retour, Nederland wordt
steeds minder gelovig. Maar nu is er een trendbreuk. Voor het eerst is de jongere generatie geloviger dan
de vorige. Van de millennials (vorige generatie) ziet 22% zich als gelovig, onder GenZ (geboren tussen
1997 en 2012) is dat 27%. Dat is een positieve trendbreuk!

Stille Opwekking

Ook in omliggende landen is deze trend zichtbaar. In het Verenigd Koninkrijk deed The Bible Society
onderzoek en kwam tot de ontdekking dat jongeren weer meer bezig zijn met geloof. Zij noemen het ‘The Quiet Revival’: de stille opwekking. Opvallend was dat met name jonge mannen weer meer naar de
kerk gaan. Dat is bijzonder, omdat over het algemeen vrouwen meer open staan voor het geloof dan mannen. Er waait blijkbaar een andere wind in deze tijd! Hoe komt dat?

“Maar deze generatie ontdekt dat als je God afschaft, de leegte je kan aangrijpen.”

Onbevangen

De nieuwe generatie heeft duidelijk minder ballast ten aanzien van de kerk dan de vorige. Het is de
eerste generatie die het afscheid van God in ons land en onze cultuur echt verwerkt heeft. Deze generatie
kent het afscheid van God nauwelijks meer, zij is gewend aan de afwezigheid van God. De vorige
generatie was nog min of meer bewust bezig met het afscheid van kerk en geloof, maar deze nieuwe generatie staat wat dat betreft meer blanco in het leven, onbevangen. Het afzetten tegen het geloof en een bemoeizuchtige kerk is daarmee voorbij. Dat heeft er blijkbaar voor gezorgd dat jongeren veel meer onbevangen staan ten opzichte van geloof in zingeving. Je hoeft je er niet voor te schamen als je bezig bent met de vraag ‘is er meer?’. Wat ook kan meespelen is dat een groter zingevingsverhaal is gaan ontbreken in onze samenleving. Er is zo’n schreeuwende leegte. Vorige generaties zochten bevrijding in de gedachte dat er geen God was Die wat van je leven vond. Maar deze generatie ontdekt dat als je God afschaft, de leegte je kan aangrijpen. Je moet dan eigenlijk zelf voor God spelen. Ze vragen: ‘Waar leef ik dan voor? Waar doe ik het allemaal voor?’ Ondertussen is er een ander veeleisend verhaal dat
overal klinkt: je moet je bewijzen, je moet presteren. We leven in een prestatiemaatschappij. Mentaal
welzijn onder jongeren staat steeds meer onder druk en dan kan geloof houvast geven in het leven. Ik
denk dat dit mede verklaart waarom er weer meer gezocht wordt naar God.

Socials

Wat ook een grote rol kan spelen is de positieve invloed van sociale media. Er kleven aan de socials
voldoende nadelen, maar dit is een voordeel: dat geloofsverhalen gemakkelijk gedeeld kunnen worden. We leven niet in een tijd van rationele overtuigingen (al houden die altijd een zeker belang), maar van persoonlijke authentieke verhalen. Dit is voor het delen van persoonlijke geloofsgetuigenissen
op de socials heel kansrijk. Jongeren schamen zich minder voor het geloof en delen online wat het
geloof voor hen betekent. Er zijn ook influencers met een heel groot bereik die openlijk vertellen over hoe
het geloof van betekenis is geworden in hun leven. Praten over het geloof is niet meer taboe, zie ook
de profvoetballers die er openlijk voor uitkomen dat ze hun kracht zoeken bij God en dagelijks in de
Bijbel lezen.

Opwekking

Het is heel hoopvol dat het geloof niet meer taboe is en dat een hard atheïsme uit de mode is, maar
dit betekent nog niet dat de kerken weer vol stromen. Dat is zelfs een opvallend verschil tussen het Nederlandse en Engelse onderzoek. In Engeland ziet men de kerkgang groeien, in Nederland is dat minder aan de orde. Het gebeurt zeker wel: er worden meer jongeren gedoopt. Zij treden toe tot
heel verschillende kerken. De meer liturgische, eeuwen oude kerken zijn daarbij zeker ook in trek: de Oosters Orthodoxe en de Rooms Katholieke Kerk. Bij alle hijgerigheid in de samenleving op zoek naar steeds nieuwe prikkels geeft het rust om tot een geloofsgemeenschap te behoren die wortels heeft in de kerk van de eeuwen. Kijken we meer naar de evangelische beweging, dan zien we vaak minder kerkelijk besef. Er wordt ook los van kerkelijke gemeenten gedoopt en soms zelfs op straat na een getuigend gesprek. Wat betekent dit voor de toekomst van de kerk in Nederland? Hebben kerken met een rijke traditie de toekomst of eerder een beweging van geloof die buiten de kerkelijke paden een weg zoekt?

Hoop

We weten niet of en hoe deze trend van nieuwe belangstelling voor het geloof zal doorzetten. Maar
het is goed om de ogen open te houden. Wat is God aan het doen onder onze jongeren? In tijden van
onzekerheid (denk aan de woningnood) zien we jongeren niet voor de snelste weg tot zekerheid en
inkomen kiezen, maar voor echte zin in het leven. Dat is zeer hoopvol! Tussenjaren zijn in opkomst en
ik zie dat natuurlijk als een positieve ontwikkeling, omdat we op de EH zien wat dit voor jongeren kan
betekenen. We geloven in de Heilige Geest. De Geest is het die levend maakt, tot geloof brengt, hoop geeft. Ik denk dat we heel dankbaar mogen zijn voor wat we nu zien. Laten kerken zich maar voorbereiden op nieuwe tijden, met een nieuwe generatie die de fakkel op een overtuigende manier wil dragen en doorgeven. Ik merk dat ik na ontmoetingen met jongeren vaak onder de indruk ben van hun geloofsvertrouwen en zelf ook bid om nieuwe kracht in het geloof, liefde en vrijmoedigheid.